Beschaving – Prof. Bettex
Prof F. Bettex (1837 – 1915) begint zijn boekje (geschreven rond 1900) over beschaving met:
Toen wij, enige theologen en professoren, een bekwaam jurist, een dokter en een grondbezitter, eens gezellig bij elkander zaten achter een kroes bier, wierp een onzer de vraag op: “Wat is beschaving toch eigenlijk?”
Beschaving maakt vrij!
Op weg naar zijn eindconclusie wat dat beschaving zou moeten zijn, stelt Bettex de nodige zaken aan de orde. Hierbij slechts enkele passages:
Beschaving maakt vrij! een bekend woord dat gelijkt op het diepere woord van Christus: “De waarheid zal u vrij maken”. Maar als men vele beschaafden van tegenwoordig ziet dan denkt men, óf dat woord is niet waar, óf wat deze mensen beschaving noemen is niet de ware beschaving, want zij zijn niet vrij. Hun leven ligt aan banden; hun denken gaat slechts daarop uit om binnen de enge verordeningen en wetten der zogenaamde beschaafde wereld te blijven.
Uw leven hebt losgemaakt van God en zijn Woord
Elke houthakker van Stiermarken, iedere Zwitserse herder of Schotse visser is vrijer dan zij. Gij meent u vrij, gij verlichte beschaafden en gij moderne vrouwen, omdat gij uw leven hebt losgemaakt van God en zijn Woord, omdat gij in uw kunst en uw litteratuur vrij en onbeschaamd de eeuwige wetten van het ware, het goede en het schone overtreedt en voor u en anderen als het ideaal van mannelijke en vrouwelijke vrijheid het recht op vrije liefde en zelfmoord opeist, als die rechten maar met uiterlijke beschaving (?) worden uitgeoefend.
Voorgewende beschaving
Gij waant u vrij, omdat gij met een hoogmoedig lachje als uit de mode en verouderd veracht wat eeuwenlang de mensen groot, sterk en gelukkig heeft gemaakt. Maar met al uw verlichte denkbeelden en al uw voorgewende beschaving zijt gij slaven en knechten van uw hoogmoed en uw egoïsme, van uw vurig verlangen naar roem, naar de eer dezer wereld, van uw begeerte naar geld en genot, van uw dorst naar iets nieuws en iets anders om de leegte en de holheid van uw ziel te vullen.
Gij zijt de slaven van de zorgen der armoede en het bedrog des rijkdoms, van de angst des levens en de vrees des doods.
Uw beschaving kan niet echt zijn, want zij maakt u niet vrij.
Ware beschaving bevrijdt van loze termen als: vooruitgang!
De plicht van de beschaafde
Nu is er een openbaring en eeuwenlang hebben miljoenen haar in het woord gevonden waarvan Christus sprak: “De Schrift kan niet teniet worden gedaan! Er staat geschreven,” en dus is het de plicht van de beschaafde, die zulks verlangt te zijn, gezwegen van een die zich Christen noemt, om met grote ernst en ijver in deze openbaring naar God om te zien en de wereld en zichzelf te onderzoeken;
en het is een der treurigste verschijnselen onder Christelijke volkeren, dat zij voor het meerendeel zo onverschillig zijn en zich zo weinig bekommeren om dit goed, en al hun arbeid en al hun moeite slechts hierop is bedacht: Wat zullen wij eten? wat zullen wij drinken? Waarmee zullen wij ons kleden; gelijk Christus zegt: dat alles zoeken de volkeren dezer wereld.
Tonen wat beschaving is
De slotconclusie van Bettex luidt:
“Gijlieden zijt gestorven en uw leven is met Christus verborgen in God,” schrijft de apostel; dus voor de wereld en onszelf zo onaanzienlijk en onzichtbaar als de vlinder in zijn pop, die zich nauwelijks beweegt. Maar als Christus, die uw leven is, zal geopenbaard zijn, dan zult ook gij geopenbaard worden met Hem in heerlijkheid.”
Dan zullen wij u, o wereld, tonen wat beschaving is, want dan zijn wij tot in alle eeuwigheid, waarachtig beschaafd.
.
Stichting Vlichthus
Stichting Vlichthus hecht er grote waarde aan dat deze uitgave bewaard blijft én nog lang tot nut van veel gelovigen (en van degenen die dat willen worden) zal zijn. De spelling van dit boek is in de digitale versie enigszins aangepast aan ons huidige spelling.
.
Beschaving – Bettex
Beschaving