De massa – Een onderzoek naar de populaire geest – Gustave Le Bon – “La Psychologie des foules” – 1895 –
“The Crowd” – heruitgave DOVER PUBLICATIONS, INC. Mineola, New York – 2002
Gustave Le Bon (1841-1931) was een Frans socioloog, massapsycholoog en psycholoog. Hij studeerde voor arts en oefende dat beroep ook vele jaren uit. Daarnaast publiceerde hij boeken en artikelen.
Zijn beroemdheid had hij te danken aan zijn in 1895 gepubliceerde werk La Psychologie des foules. Le Bon vertolkte hierin de opvatting dat de individuele persoon – ook als hij lid is van een cultureel hoog ontwikkelde samenleving – in de massa zijn kritische vermogens verliest en zich dan affectief, en vaak ook primitief-barbaars, gedraagt.
De psychologische massa heeft een aantal prominente kenmerken: tunnelvisie (er is maar één waarheid of oplossing), geprikkeldheid, impulsiviteit, verval van moraal, neiging tot crimineel gedrag, sterke daling van de intelligentie van alle individuen onafhankelijk van hun maatschappelijke positie en opleiding.
Blind achter een leider aanlopen
Een dergelijke massa kan al ontstaan bij een handjevol mensen. In massaal verband treedt de mens eerder op conform de intelligentie van de mínst intelligenten in de groep. In de massasituatie is de individuele persoon lichtgeloviger en ook vatbaar voor propaganda en massapsychoses. Dat heeft tot gevolg dat de massa vaak blind achter een leider aanloopt. Dit verschijnsel zou ook een verklaring zijn voor de populariteit van populistische partijen en demagogen en voor het optreden van volksgerichten en lynchpartijen. (Bron: Wikipedia)
Achterflap “De massa”
Een van de meest invloedrijke werken in de geschiedenis van de sociale psychologie. De massa (redactie: “menigte”) speelde een cruciale rol in de ontwikkeling van dit vakgebied door massagedrag tot in detail te analyseren.
Het boek had een diepgaande impact, niet alleen op Freud, maar ook op 20e-eeuwse meesters van de massabeheersing, zoals Hitler en Mussolini. Beiden hebben mogelijk de observaties ervan gebruikt als leidraad om de volkspassies aan te wakkeren. In de woorden van de auteur: “De massa heeft nooit dorst gehad naar de waarheid. Wie hen illusies kan verschaffen, is gemakkelijk hun meester; wie probeert hun illusies te vernietigen, is altijd hun slachtoffer.”
Leerzaam
Hoewel het boek zich richt op de psychologie van de massa, is het ook briljant leerzaam over de effecten van de algemeen aanvaarde overtuigingen van de burgers van een land op de historische processen.
Onder de onderwerpen die hier aan bod komen, zijn de algemene kenmerken en mentale eenheid van de menigte; de gevoelens en moraliteit van de massa; haar ideeën, redeneervermogen en verbeeldingskracht; Meningen en overtuigingen van menigten en de middelen die leiders gebruiken om te overtuigen; classificatie van menigten, inclusief criminele en electorale bijeenkomsten, evenals de werking van strafrechtszaken en parlementaire vergaderingen.
Een must-read voor studenten geschiedenis, Sociologie, recht en psychologie: De massa zal ook van onschatbare waarde zijn voor politici, staatslieden, investeerders en marketing-managers. “… iedere studie van massagedrag, populaire psychologie, fascisme, enz., zou er goed aan doen te beginnen met het werk van Le Bon.” Anson Rabinbach, hoogleraar geschiedenis aan de Princeton University.
Stichting Vlichthus
Stichting Vlichthus hecht er grote waarde aan dat deze uitgave bewaard blijft. Publicatie betekent niet automatisch dat álles in dit boek onderschreven wordt door de uitgever.