Radicale Therapie – Dr Paul Tournier – “Médicine de la personne” 1940 – Ten Have Amsterdam – 1952 – 5e druk
De Zwitserse arts Dr Paul Tournier (1898-1986) legde tijdens de mobilisatie in 1940 de laatste hand aan zijn boek “Radicale Therapie”, zoals het later in het Nederlands uitkwam. Het boek is een aaneenschakeling van voorvallen uit zijn praktijk als Christelijk arts. Dat blijkt volop uit alles wat hij te vertellen heeft op het gebied van de complete gezondheid van de mens, of juist het gebrek daaraan.
Tournier roept in ieder geval constant op God Zelf te aanvaarden in het praktische leven en vervolgens ook de door de Schepper ingestelde orde en levenswetten. Hij zegt: “Ik geloof dus dat het tot de taak van de medicus behoort zijn patiënt te helpen om Gods wil te leren kennen en in gehoorzaamheid aan God zichzelf te overwinnen.”
De complete mens
Tournier stamt uit de tijd dat er kennelijk nog ruim de tijd genomen werd, en kon worden, voor patiënten waarvoor dat nodig was. Wellicht ook de tijd dat “de complete mens”, inclusief het verleden, betrokken werd bij wat uiterlijk gezien werd aan zeer uiteenlopende medische problemen, van zowel fysieke als psychische aard. Tournier: “De mens toch bestaat niet alleen uit een lichaam en een ziel: hij is een geestelijk wezen. En het is onmogelijk hem te kennen, wanneer men zijn diepste werkelijkheid buiten beschouwing laat“.
De Paul Tournier Prijs
Als eerbetoon aan de nalatenschap van Paul Tournier, is er “De Paul Tournier Prijs”. Het is een erkenning, ingesteld door het International College of Person Centered Medicine (ICPCM), ter promotie van persoonsgerichte geneeskunde. In 2022 werd de Prijs uitgereikt aan prof. dr. Sandra van Dulmen, bijzonder hoogleraar “Communicatie in de gezondheidszorg”, Radboudumc.
De Bijbel en Jezus Christus
De Bijbel is het absolute gezag voor Tournier. In zijn dagelijks leven en ook bij de uitvoering van zijn taak als arts. Hij laat duidelijk zien dat zijn aanvaarden van Jezus Christus als persoonlijke Heer van zijn leven, de basis is waarop hij zijn talrijke patiënten benaderde. Vanuit de Bijbel komt Tournier tot een mensbeeld waarin somatische, psychische en sociale aspecten een natuurlijk en elkaar beïnvloedend geheel vormen. De mens wordt beheerst door de relatie – of juist het ontbreken daarvan – tot God.
Hij steekt in zijn boek bepaald niet onder stoelen of banken dat men voor werkelijke genezing van talrijke ziekten en “levensproblemen” tot Christus, tot God, moet gaan. Zijn doel was daaraan – op uiteenlopende wijzen – bij te dragen. Hij geeft veel voorbeelden van hoe dat in z’n werk gegaan is. Wat opvalt daarbij is zijn warmte en grote betrokkenheid waarmee hij de vaak worstelende mens tegemoet treedt.
Een ware levensverandering
Dr Paul Tournier pleit vaak voor “een ware levensverandering”. Een radicale therapie dus. Hij stelt in dat verband:
“De zieke behandelen en niet de ziekte betekent dat wij moeten doordringen tot die levensproblemen die onze zieken dikwijls voor ons verbergen, omdat zij ze voor zichzelf verbergen.“
Aan het begin van deel 2 van het bijna 300 pagina’s tellende boek verwoordt Tournier zijn intentie:
“Wij willen thans laten zien, dat de boodschap, die de H. Schrift ons brengt, de enige ware oplossing geeft voor onze levensproblemen. Die boodschap is zo veelomvattend en gaat zo diep, dat ik er niet aan denk haar van alle kanten te bekijken. Ik zal mij er toe beperken enige punten naar voren te brengen in verband met mijn dagelijkse ervaring als medicus.”
Stil zijn voor God
Een absoluut zeer belangrijk onderdeel van de visie van Dr Paul Tournier is “het stil zijn voor God”. Hier volgen slechts een paar quotes van de vele malen dat dit stil zijn voor God genoemd wordt in dit boek, met name in de beschreven praktijkgevallen.
“Wanneer wij stil worden voor God krijgen wij in ons leven zeer eenvoudige dingen te zien, die ons verstand ons niet liet zien. Wij worden langs deze weg ook geïnspireerd tot de daad. Het ware leven wordt namelijk hierdoor gekenmerkt, dat de meditatie en de daad elkaar er beurtelings in opvolgen en aanvullen: de stille overpeinzing, die voert tot de daad de daad, die gerijpt is in de stille overpeinzing.“
“Het adembemende jachten”
Wat zou Tournier van onze tegenwoordige “internet-tijd” gevonden hebben, als hij al het volgende schrijft in 1940:
“De daad, die in de stille tijd wordt voorbereid, heeft een heel andere kwaliteit dan het adembenemende jachten, dat onze tijd kenmerkt, dat deze met rumoer, onrust en razernij vervult en dat één der voornaamste oorzaken is van de noodlottige vermeerdering van zenuwziekten. Men zegt dat dit aan de spoorwegen, de auto’s, de telefoon, de radio en de moeilijkheden van het economische leven te wijten is. Zeker, maar het is in de eerste plaats de schuld van de mens zelf.”
“Zelf ben ik vele jaren onrustig geweest, kwam voortdurend tijd te kort, had altijd haast en was niet in staat aan mijn innerlijk leven de nodige aandacht te besteden. Sinds ik gemiddeld één uur per dag – en dikwijls langer – aan mijn geestelijk leven wijd, heb ik allerlei werkzaamheden moeten opgeven, die ik vroeger noodzakelijk achte, maar ik heb veel meer vreugde in mijn werk gevonden en er betere resultaten van gezien.“
“En dan nog het lawaai, de krant, de radio en de snelheid, waardoor onze tijdgenoten worden meegesleept en beheerst. Al die onrust, waardoor de moderne Westerse mens gekweld wordt, heeft hem begrip doen verliezen voor innerlijk mediteren, voor gerijpt nadenken en weloverwogen handelen.“
Een persoonlijke ontmoeting met Jezus Christus
Tournier onderschrijft in zijn boek absoluut de waarde van de wetenschap en van medische handelingen, hulpmiddelen en therapieën. Ook het gebruik van medicatie is hem zeker niet vreemd. Er is verder veel aandacht voor goede en complete voeding en voor het in acht nemen van het simpele feit dat de mens rust nodig heeft; en dat niet alleen tijdens ziek zijn. Maar veel vaker wijst hij, wijzend op de praktijkgevallen, op “een ontmoeting met God”.
“De enige weg voor een waarachtige levensverandering is daarom: iemand, door het stil zijn voor God, te brengen tot een persoonlijke ontmoeting met Jezus Christus.”
“Als iemand Christus in zijn leven ontmoet, voelt hij een plotselinge bevrijding van een hartstocht, van een gewoonte waaraan hij verslaafd was, van angst, van wrok of van iets anders waartegen hij tevergeefs met de grootste krachtsinspanning gestreden had.”
“Wat kunnen wij nu doen om de mensen tot zulk een religieuze ervaring te brengen, die voor hen beslissend is, zonder daarbij te vervallen tot zedelijk vermaan of tot preken, die beide het werk zijn van theologen en niet van medici? Het uitgangspunt van elke geestelijke vernieuwing ligt in een ontmoeting met God.“
Een harmonische gezondheid
“Als wij dus in de stille tijd Gods plan voor ons leven zoeken en de gemeenschap met Christus, die ons verlost van wat daartegen in verzet komt, dan leidt dit tot een harmonische persoonlijkheid, wat een van de voorwaarden voor een goede gezondheid is.“
“Ik zette haar uiteen dat, om onze fouten goed te leren kennen, wij slechts aan God behoeven te vragen ons alles te laten zien wat in ons leven met zijn geboden in strijd is, en in de stille tijd alles op te schrijven wat ons op dat punt voor de geest komt.“
“De grootste dienst die wij aan een zieke en evenzo aan een gezond mens kunnen bewijzen, is hem door ons voorbeeld te leren stil te worden voor God, opdat hij weer eerlijk tegenover zichzelf wordt.”
Tot voorbeeld
Dat Christenarts Paul Tournier een man van de praktijk is en niet bepaald blijft steken in wollige theorie, wordt in veel van de beschreven praktijkgevallen geïllustreerd. Hij leefde zelf het leven dat hij voorstelde aan de velen die zich voor raad of genezing tot hem gewend hebben.
Zijn eigen onderworpenheid aan Christus en het open zijn over zijn eigen fouten en beweegredenen, zijn absoluut tot voorbeeld voor gelovigen in deze tijd, die zich voor de levensvragen en levensproblemen gesteld zien staan.
“Al mijn abstract geredeneer liet ik varen en ik sprak met mijn patiënte over God, over Christus, over wat ik persoonlijk van Christus ervaren had en mijn overtuiging dat Hij een antwoord heeft voor alle levensvragen.”
De balans in evenwicht krijgen
Dit boek “Radicale Therapie” zet absoluut tot denken aan. Het dient niet gezien te worden als dictaat, maar als leidraad om eens op een andere manier naar ziekte en gezondheid in het algemeen te kijken. De kunst is – zoals zo vaak – het vinden van de juiste balans in het leven. Dat dit onmogelijk zonder Christus kan, is niet alleen de mening van Dr Paul Tournier…
In dit verband een laatste quote:
“Men vergeet te dikwijls, dat het leven een koopmans-grootboek is met zijn debet en credit, met zijn ontvangsten en uitgaven. Vermoeidheid komt overeen met een tekort op de balans, dat óf veroorzaakt wordt door te veel uitgaven óf door te weinig inkomsten. Geen versterkend middel kan ons ontslaan van de eigenlijke taak om deze balans van krachten weer in evenwicht te krijgen.”
.
Stichting Vlichthus
Stichting Vlichthus hecht er grote waarde aan dat deze uitgave bewaard blijft.Publicatie betekent niet automatisch dat álles in dit boek onderschreven wordt door de uitgever.
.
Radicale therapie
Radicale therapie